Uncategorized

Zmienił się ponownie Kierownik Projektu

Nowym kierownikiem został Pan Artur Kania, który na pytanie o projekt powiedział: „Od studenckich lat wiem, że inżynieria i ekologia to jedność. Każda budowla powinna gwarantować zachowanie odpowiednich warunków dla organizmów wodnych”. Artur Kania jest specjalistą budownictwa wodnego po Politechnice Krakowskiej. W PGW WP RZGW był zatrudniony na kierowniczych stanowiskach w Zarządzie Zlewni Wisły Krakowskiej, gdzie zajmował się prowadzeniem robót inwestycyjnych oraz eksploatacją budowli i koryt rzek.

Uncategorized

Dlaczego nie ma ryb w naszych rzekach?

Troć wędrowna (fot. Artur Furdyna)

Łosoś do XIX w. był rybą w naszych rzekach tak popularną, że pojawiał się na stołach nawet niezbyt zamożnych ludzi. Choć do legend zaliczyć należy raczej informacje o buntach służby, zbyt często karmionej łososiami we dworach czy nawet na Wawelu, to z pewnością te niepotwierdzone przekazy pokazują jak popularna była to ryba. Jej cena w 1791 roku była taka sama, jak szczupaka, suma czy leszcza – 12 groszy za funt zimą, a latem 15 groszy (funt chleba kosztował wtedy w Warszawie około 3,5 grosza). Ale już 100 lat później sytuacja była inna – w XX wieku łosoś, ale i jesiotr coraz rzadziej pojawiały się w naszych rzekach.

Jedną z przyczyn dramatycznego zmniejszenia się populacji i liczby gatunków ryb w rzekach są progi i stopnie wodne, które uniemożliwiają im rozmnażanie i rozwój. Projekty na Białej Tarnowskiej i Wisłoce to pierwsze kroki podejmowane w naszym kraju dla umożliwienia rybom koniecznych wędrówek w górę i w dół rzeki. Czytaj cały artykuł.

Uncategorized

W gościnie u przyjaciół

Nasz projekt nie jest osamotniony – na obszarze zlewni Białej jest więcej inicjatyw, które mają wspólne cele strategiczne. Jednym z nich jest projekt „Rzeki karpackie – czysta Natura 2000”, którego celem jest ochrona rzek karpackich poprzez kształtowanie proekologicznych postaw społeczności lokalnych. Projekt realizuje Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych na obszarze dolin rzecznych Soły, Czarnej Orawy, Łososiny, Białej Tarnowskiej, Wisłoki z dopływami, Jasiołki i środkowego Sanu. W ramach tego projektu prowadzone są szkolenia dla samorządów, akcje edukacyjne dla mieszkańców, dzieci i młodzieży, warsztaty dla nauczycieli.

W zorganizowanym przez projekt spotkaniu w Tuchowie (czwartek 16 stycznia 2020) zaprezentowano najważniejsze na obszarze zlewni Białej Tarnowskiej siedliska i gatunki naturowe rzek karpackich. Przedstawiono także wyniki ankiety przeprowadzonej wśród mieszkańców dotyczącej postrzegania przez nich rzeki oraz jej walorów i ewentualnych zagrożeń, jakie może stwarzać dla mieszkańców.

Specjaliści w zakresie ochrony przyrody omówili zagrożenia dla środowiska wodnego i przyrody oraz społeczności lokalnych wynikające ze zmian klimatu, zapoznali uczestników z cechami naturalnej rzeki i znaczeniem tego dla organizmów wodnych. Przedstawiono też korzyści jakie wynikają lub mogą wynikać z przyrodniczych walorów naturalnych rzek dla lokalnej społeczności i całego społeczeństwa – gospodarki, rekreacji.

Na spotkaniu zaprezentowano również nasz projekt: „Przywrócenie ciągłości ekologicznej i realizacja działań poprawiających funkcjonowanie korytarza swobodnej migracji rzeki Białej Tarnowskiej” oraz bliźniaczy projekt realizowany przez RZGW w Krakowie w zlewni Wisłoki: „Likwidacja barier migracyjnych dla organizmów wodnych na rzece Wisłoce i jej dopływach – Ropie oraz Jasiołce”.

Pod koniec stycznia podobne spotkanie odbędzie się w Jaśle dla społeczności z doliny Wisłoki.

Uncategorized

Nowy kierownik projektu

W grudniu 2019 roku nastąpiła zmiana na stanowisku kierownika projektu. Obecnie te obowiązki pełni mgr inż. Ewelina Marzec – pracownik PGW Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie. Jest specjalistą z zakresu inżynierii środowiska, a do jej głównych zadań w projekcie będzie należała budowa korytarza swobodnej migracji rzeki na wyznaczonym odcinku Białej oraz testy skuteczności i ewentualne korekty zbudowanych dotąd 14 przepławek dla ryb.

Dotychczasowego kierownika projektu –
dr Marka JELONKA – nie bez kozery nazywamy ojcem projektu. Wybitny specjalista w dziedzinie ichtiologii i biologii wód pierwsze działania w tym kierunku rozpoczął już w 2008 roku, czyli 12 lat temu. Nie udało mu się za jednym zamachem wyeliminować wszystkich barier migracyjnych na Białej – ze względu na brak środków projekt podzielono na dwa etapy. W ramach pierwszego udrożniono cztery stopnie, dopiero drugi objął resztę, czyli czternaście kolejnych. Ponieważ były to jedne z pierwszych budowli tego typu w Polsce założył, że poza udrożnieniem rzeki projekt powinien dać materiał do przyszłych analiz dotyczących skuteczności różnych rozwiązań technicznych. Stąd niemal każda przepławka w projekcie jest innego typu.

Marek Jelonek przeszedł od stycznia na emeryturę, ale mamy nadzieję, że nadal będzie „trzymał rękę na pulsie”, służąc swoim doświadczeniem i radą.

Uncategorized

Modernization of the weir in Bobowa – case study

In Bobowa, at 58 + 700 km of the Biała Tarnowska River, there was a concrete weir built in the 1950s (photo 1). Its task was to protect the abutments of the road bridge and maintain a sufficient water level for the needs of municipal drinking water.

slajd1Photo 1.  Barrier in Bobowa before modernization

The barrage height was 1.8 m, the length from the crown to the end of the stilling basin 43.0 m. The weir had a trapezoidal overflow 1.2 m high and 20.0 m wide. The stilling basin was 18.0 m long and the width varied from 23, 0 to 25.0 m. It ended with a 0.6 m high concrete end sill (photo 2). The banks of the riverbed directly below and above the building were reinforced with riprap made of stone and gabions (rectangular mesh-stone baskets) poured with concrete. The weir was destroyed and the bottom of the riverbed below the stilling basin was washed away due to vertical erosion revealing the rock outcrops. As a result, two high barriers were created preventing the migration of fish and other aquatic organisms, the first one below the crown of the weir and the second below the stilling basin.

slajd2
Photo 2. The barrier before modernization – a visible drop-off point ended with a concrete buttress

In order to unblock the obstacle, the weir was rebuilt as honeycomb fish ramp. At the same time, the level of necessary damming was maintained for the water intake. Flood water flow conditions at the nearby bridge have also been improved. During the works, it turned out that the river flushed a deep gully at the right bank, threatening to damage the bridge pillar (Photo 3). The gap was filled during the laying of the rapids.

slajd3
Photo 3. Probing the riverbed before starting construction works

As a result of the actions carried out above the road bridge, cascade rapids over 70 meters long were created (photo 4). It consists of several alternating pools surrounded by boulder walls, between which there are gaps to allow water to overflow. The whole mimics the natural current of the river, and the resulting slope in the riverbed guarantees the speed of water flow between the stones that gives fish the opportunity to migrate. Visible in the diagram below the photo, a light blue line with an arrow indicates the direction of this flow in low periods.

próba 4Photo 4. Built cascade rapids – view from the drone (Photo p.M.Borowiecki)

To improve the flow conditions of large waters, the area under the central span of the bridge was lowered by about 3.5 meters. This allowed for increasing the throughput under this bridge (Photo 5). The bridgehead and municipal infrastructure were also secured, strengthening the steep slope on the right bank with boulders.

slajd4Photo 5.  Increasing the capacity under the road bridge

Below the bridge, the height of the concrete strap was lowered and an overflow was cut out in its central part (Photo 6). All the activities described have unblocked the obstacle to fish migration.

slajd5Photo 6. Work on lowering the step height

To secure the stability of the fish ramp, it is additionally supported by boulders anchored in the bottom. Over 600 stones with a total weight of around 3300 tonnes were used during the construction works. The weight of a single stone ranged from 4 to 12 tons. The rebuilt weir was solemnly commissioned for use on July 3, 2018 (Photo 7).

slajd6Photo 7. Meeting on the occasion of putting into service a modernized stage in Bobowa

As you can see in photo 8 taken at the end of September 2018, construction was made of natural materials. Unlike concrete constructions they quite quickly blend in with the natural landscape of the area. 

slajd7Photo 8. View of the modernized barrier in Bobowa (Photo p.M.Borowiecki)

Their important feature is resistance to damage during river floods resulting from, among others due to the weight, the ability to dissipate the energy of flowing water and the ‘flexibility’ of the building (possible damage to the degree can be compensated by small shifts of boulders).